Święto Reformacji

Po raz kolejny obchodzimy Święto Reformacji, które przypomina o wydarzeniach z 31 października 1517 roku. Augustiański mnich i profesor teologii Marcin Luter przybił do drzwi kościoła zamkowego w Wittenberdze 95 Tez przeciwko nadużyciom związanym ze sprzedażą odpustów. Tezy sformułowane w języku łacińskim skierowane były do teologów jako podstawa do dyskusji. Wywołały konsekwencje, których nikt nie był w stanie przewidzieć.

Czy Luter zburzył jedność Kościoła?

Wielokrotnie powtarzano, że Marcin Luter był osobą o skrajnie indywidualistycznym pojmowaniu świata. Chciał zreformować Kościół bez Kościoła, ślepo polegał na własnej intuicji i tchórzliwie ukrywał się za politycznymi mocodawcami  – to typowe zarzuty stawiane Lutrowi. W świetle takiej krytyki Reformacja była dziką rewolucją, kulturowym wyłomem, który złamał świętą jedność Kościoła… Czy tak naprawdę było?

Ks. Marcin Luter nie chciał zakładać nowego Kościoła. Dowodem na to są nie tylko jego wczesne pisma, lecz także późniejsza organizacja życia kościelnego parafii ewangelickich, które uważały się i wciąż uważają się za część jednego, świętego, powszechnego i apostolskiego Kościoła. Wynikało to przede wszystkim z teologii Lutra, dla którego Kościół jest wszędzie tam, gdzie zwiastuje się Słowo i udziela sakramentów. W Artykułach Szmalkaldzkich Luter pisze "Albowiem (Bogu dzięki) już siedmioletnie dziecko wie dzisiaj, co to jest Kościół, mianowicie, że są nim wierzący, czyli święci, owieczki słuchające głosu swojego pasterza."Słuchanie Słowa Bożego objawionego w Piśmie Świętym, a w sposób najdoskonalszy w samym Chrystusie, jest centralnym zadaniem Kościoła.

Znany badacz dziejów Reformacji prof. Heiko Oberman zdecydowanie sprzeciwiał się wyobrażeniu, jakoby Reformacja była rewolucyjnym etapem w historii Kościoła Zachodniego. Według Obermana korzeni szesnastowiecznej Reformacji należy poszukiwać w końcowej fazie średniowiecza, które ogniskuje nierozwiązane konflikty minionych epok. Zarówno spór między zwolennikami silnej władzy rzymskiego papieża (papaliści) oraz kolegialnego ustroju Kościoła (koncyliaryści), jak i średniowieczne ruchy reformatorskie (devotio moderna, Wyclif, Hus i inni) ilustrują ogromny konglomerat idei, które wymagały "instytucjonalnego rozstrzygnięcia."

Reformacja czy deformacja

Najgorliwsi krytycy Lutra i protestantyzmu dowodzą, że celem Reformacji było przekształcenie (re-formacja) Kościoła, która ostatecznie doprowadziła do rozłamu. Oczywiście wszystko zależy od tego, jak rozumiemy jedność Kościoła, która już w świadectwie Nowego Testamentu jest bardziej postulatem, gorącym pragnieniem niż stwierdzeniem stanu faktycznego. Także stwierdzenia Ojców Kościoła pokazują, że nie ma jednej teologii Ojców, a istnieje szerokie spektrum idei. Jedność jest zatem zadaniem i wyzwaniem, które musi być świadomie rewidowane i ciągle na nowo podejmowane.
Święto Reformacji wczoraj i dziś

Święto ustanowiono w 1667 roku decyzją księcia Jerzego II Saksońskiego. Zastanawiano się też nad innymi datami Święta Reformacji: 10 listopada (dzień urodzin Lutra), 18 lutego (dzień śmierci Lutra) czy też 25 czerwca (pamiątka Konfesji Augsburskiej).

Wydarzenie to ma dziś nie tylko wyznaniową wymowę, ale i ekumeniczny charakter. Dzieło odnowy trwa i nie zostało zapoczątkowane przez Lutra, ani przez niego dokończone. Święto Reformacji jest przypomnieniem o odpowiedzialności. każdego chrześcijanina za Kościół i jego misję głoszenia Ewangelii.

Święto Reformacji jest przede wszystkim świętem luterańskim, choć dziś obchodzone jest również przez siostrzany Kościół ewangelicko-reformowany, Kościół ewangelicko-metodystyczny, a także przez inne wspólnoty protestanckie.

W przeszłości obchody Reformacji zdominowane były przez wydarzenia polityczne. W 1817 Pamiątkę Reformacji wykorzystano w Niemczech do świętowania wyzwolenia spod okupacji napoleońskiej. Natomiast w 1917 roku akcentowano nacjonalistyczne hasła, w których Luter nie był już chrześcijaninem poszukującym łaskawego Boga, a narodowym bohaterem, nawołującym do dumy, samoświadomości niemieckiego narodu i nierzadko do walki z śladami. W 2017 roku, na zakończenie trwającej DEKADY LUTRA, Święto Reformacji ma być inne – międzynarodowe i ekumeniczne…

 

Parafia Ewangelicko-Augsburska
Św. Trójcy w Warszawie

ul. Kredytowa 4
00-062 Warszawa

www.trojca.waw.pl

© Parafia Ewangelicko-Augsburska Św. Trójcy w Warszawie, projekt i realizacja Marcin Jóźwik, marcin-jozwik.pl, Wrocław 2010